Jaskinie Krzyżowej Góry

 Krzyżowa Góra.

  Wzgórza Łomnickie położone w obrębie Kotliny Jeleniogórskiej, kojarzone są zazwyczaj z atrakcjami znajdującymi się w pobliżu wsi Staniszów, gdzie znajdują się pałace  - Na Wodzie oraz  - Pałac Górny zaliczane do Doliny Pałaców i Ogrodów, jak i też najbardziej znane wzniesienia Grodna (506m n.p.m.) i Witosza (484m n.p.m.). Jest to jednak jedynie fragment Wzgórz Łomnickich, które znajdują się w centralnej części Kotliny Jeleniogórskiej w okolicy Jeleniej Góry, Łomnicy, Czarnego, Mysłakowic, Staniszowa, Marczowa i Cieplic Śląskich.

 Wzgórza Łomnickie z Krzyżowej Góry.

Do najciekawszych wzniesień Wzgórz Łomnickich poza wspomnianymi już Grodną i Witoszą, należy zaliczyć górę Czop (458m n.p.m.), Zamkowa Górę (450m n.p.m.), Krzyżową Górę (433 m n.p.m.), Kopki (451m n.p.m.), Kamienistą (412 m n.p.m.) i Sołtysią  (434m n.p.m.). - W obrębie Wzgórz Łomnicki, mamy też dawne założenia parkowe, przylegające do Jeleniej Góry i Jeleniej Góry – Cieplic, gdzie w ostatnim czasie na górze Sołtysia podjęto starania o przywrócenie tego terenu pod wytyczenie na nowo, tras turystycznych link   i kolejny link

Góra Czop - Grenadierski Kamień.

Mało znanym dla turystów z zewnątrz jest rejon Zamkowej Góry nazywany w okresie niemieckim Grun Busch. - W roku 1800 wizytował ten obszar John Quincy Adams, późniejszy prezydent USA.

John Quincy Adams (1767–1848), szósty prezydent Stanów Zjednoczonych w latach 1825–1829.

Pod względem geologicznym Wzgórza Łomnickie zbudowane są ze skał granitowych, wyróżniamy tu: głównie granity porfirowe i kuliste. - Występują tu także w mniejszej ilości granity drobnoziarniste i aplity.

Mnich i Mniszka.

Szereg szczytów ma charakterystyczne kształty ostrych kopczyków, niektóre z nich w epoce lodowcowej były tzw. nunatakami (wystawały niczym wyspy ponad lodowiec). 

 Rejon Łomnickiej Groty eksploracja Ryszard Wieczorek 2011r..

Przybliżmy jednak, to co nie jest ogólnie znane, a więc opis związany z podjętą przed laty eksploracją tego obszaru pod kątem występowania schronisk i jaskiń granitowych w miejscach dotąd nieopisywanych w literaturze i katalogach speleologów.    

 Witosza Jaskinia Skalna Komora lata 90-te.

Wzgórza Łomnickie obfitują bowiem w zjawiska pseudokrasu, o czym możemy się przekonać odbywając wycieczkę na Witoszę, gdzie znajdują się określone od dawana jaskinie granitowe: Skalna Komora, Ucho Igielne, Schronisko na Zaułku i Jaskinia Pustelnia, w której przebywał Hans Rischmann, zwany śląskim Nostradamusem. - Wszystkie te jaskinie są na tyle ciekawe, że koniecznie trzeba je odwiedzić (artykuł o atrakcjach góry Witosza znajdują Państwo na blogu Dzikie Sudety patrz link).

 Krzyżowa Góra detale w Schronisku w Bloku Pod Krzyżem.

Na przestrzeni minionych lat wraz z moim tatą Ryszardem Wieczorkiem, podjęliśmy działania eksploracyjne m.in. w Karkonoszach, Rudawach Janowickich, Kotlinie Jeleniogórskiej, Górach Kaczawskich, Pogórzu i Górach Izerskich przyjmując zasadę, że pod latarnią jest najciemniej, co zaowocowało namierzeniem kilku interesujących obiektów jaskiniowych, jak i też namierzeniem przeszło setki schronisk podskalnych.

 Wzgórza Łomnickie eksploracja  rejonu Krzyżowej Góry Ryszard Wieczorek  2013r.

W tym artykule skupmy się na wybranym miejscu we Wzgórzach Łomnickich, gdzie w roku 2013 Jan i Ryszard Wieczorek, w ramach badań terenowych na Krzyżowej Górze (niem. Kreutzberg - 443m n.p.m.), wykonali badania terenowe, pod kątem występowania jaskiń i schronisk granitowych, co zaowocowało namierzeniem pięciu obiektów: Schronisko Krzyżowa Góra I, Schronisko z Intruzjami, Schronisko w Bloku Pod Krzyżem (16m, 08 cm dł.), Szczelina w Bloku Pod Krzyżem, Piętrowa Grota (12m, 32 cm). 

 Chata za Wsią.

W celu obejrzenia atrakcji Krzyżowej Góry, powinniśmy udać się w pobliże znanej obecnie restauracji „Chata za Wsią”, znajdującej się przy drodze z Jeleniej Góry na Karpacza w pobliżu Mysłakowic. 

 Szlak zielony w kierunku Krzyżowej Góry.

Od parkingu przy restauracji dochodzimy po ok. 250 m do zielonego szlaku turystycznego z Mysłakowic na Krzyżową Górę i dalej na Witoszę. 

 Szlak zielony w kierunku Krzyżowej Góry i na pierwszym planie kociołek wietrzeniowy.

Podejście pod Krzyżową Górę, nie jest wymagające i ma charakter plenerowego spaceru, podczas którego oglądamy, znajdujące się przy szlaku granitowe skałki z kociołkami wietrzeniowymi, tudzież ciekawą roślinność np. rzadkie porosty.  

Wzgórza Łomnickie chrobotki.

Krzyżowa Góra nazwę swą bierze od znajdującego się tu obecnie kamiennego krzyża (konstrukcja pochodzi z roku 1874). Szczyt bywa także nazywany: górą trzech królów pruskich, a to dlatego, że w ramach założenia parkowego w posiadłościach Fryderyka Wilhelma III, Fryderyka Wilhelma IV i Wilhelma I, znalazł się tu, jako stały element najpierw drewniany krzyż, kolejno kamienny… 

 Krzyżowa Góra.

 Kamienna Altana.

Na szczycie Krzyżowej Góry oprócz krzyża z pamiątkową inskrypcją oglądamy też ciekawą kamienną altanę, która być może w dawnych czasach miała stanowić schronienie przez deszczem, dla osób, które przybywały tutaj, aby podziwiać panoramę Kotliny Jeleniogórskiej, Karkonoszy i Rudaw Janowickich.   

 Kamienna Altana.

Niestety dzisiaj Krzyżowa Góra straciła na znaczeniu, a szkoda, bo przy małych nakładach, mogłaby na powrót stać się doskonałym punktem widokowym i ciekawym miejscem turystycznym, o czym stanowią wątki historyczne, jak i geologiczne.

Ślady po dawnym tarasie widokowym na Krzyżowej Górze.

Krzyżowa Góra zbudowana jest z granitów, które w partii szczytowej tworzą twardy rdzeń w postaci skałek i spękanych pod wpływem erozji granitowych blokowisk, powstałych zapewne w czasie, gdy góra ta wystawała ponad lodowiec, będąc nunatakiem.     

 Krzyżowa Góra.

Jaskinie w Krzyżowej górze znajdują się właśnie w strefie osuwania się grawitacyjnego potężnych bloków granitu ze stoku. Wyróżniamy tu kilka rodzajów schronisk podskalnych: szczytowo-rumowiskowe, rumowiskowe i obiekty szczelinowe.

 Krzyżowa Góra.

Do kategorii schroniska szczytowo-rumowiskowego, zaliczamy: Schronisko Krzyżowa Góra I i Schronisko z Intruzjami. 

 Schronisko z Intruzjami.

Widne i wielootworowe Schronisko w Bloku Pod Krzyżem o łącznej długości 16m i 8cm, jest obiektem rumowiskowym, najdłuższym na Krzyżowej Górze.

 Schronisko w Bloku Pod Krzyżem.

Szczelina w Bloku Pod Krzyżem ma jedynie 3m 87cm i jest małym schroniskiem szczelinowym. Spośród wszystkich obiektów jaskiniowych na Krzyżowej Górze najpiękniej prezentuje się Jaskinia Piętrowa Grota o łącznej dł. 12m 32cm.

Krzyżowa Góra zerwy skalne i widoczny u podnóża wlot Jaskini Piętrowa Grota. 

Jaskinia najwygodniej jest dostępna od dolnego otworu (Wejście dolne A/ h.76cm na wejściu. Szer.2m 82cm.), znajdującego się w pd.-zach. fragmencie podnóża granitowych skałek opadających na Krzyżowej Górze.

 Jaskinia Piętrowa Grota poziom dolny - salka.

Jaskinia ma dwa poziomy łączące się ze sobą. Zwiedzanie dolnych partii raczej nie stanowi wielkiego wyzwania, choć do środka jaskini musimy wejść na czworaka.

 Wejście do Piotrowej Groty pomiary rok 2013 /JW/RW/.

Z pewnością fakt ten zdecydował o tym, że obiekt ten przez szereg lat nie był opisywany w literaturze; z reguły znane jest, to co od razu rzuca się w oczy.

 Jaskinia Piętrowa Grota poziom dolny - salka.

Po wejściu do środka jaskini oglądamy granitową salkę, która jeśli ją podświetlić odpowiednim światłem ukazuje nam pełnie swojej krasy.

 Jaskinia Piętrowa Grota.

 W jaskini panuje półmrok, w strefach, gdzie mamy okna skalne jest widno.

 Jaskinia Piętrowa Grota.

Piętrowa Grota ma charakter złożony, jest to jaskinia z elementami rumowiskowymi i szczelinowymi. Wejście do górnych partii jaskini wymaga przewspinania w dość ciasnym terenie (zaciski).   

 Jaskinia Piętrowa Grota.

Wraz z upływem lat po kilku wizytach w Jaskini zauważyłem, iż pojawiły się w niej skrzynki geocache, co w tym wypadku nie zaowocowało zaśmieceniem obiektu, przy czym należy pamiętać, że nie zawsze tak bywa. 

Krzyżowa Góra Skrzynka Coaching stan 2016r.

 Żyrafa z Krzyżowej Góry.

Geocaching jako forma gry terenowej jest oczywiście ciekawy i przy okazji zabawy, znacząco wzbogaca poznanie naszych gór. Ruch w tej dziedzinie narasta niestety w wielu przypadkach powoduje to m.in. zamykanie obiektów sztolniowych ze względu na wzmożony ruch. Stąd mój apel do zajmujących się geocachingiem, aby apelowali do uczestników gry o etykę procederu, aby kolejne osoby wizytujące dany obiekt, sztolnie czy jaskinie granitową mogły ujrzeć, to miejsce w możliwie jak najlepszym stanie bez souvenirów typu puszki po piwie i napisów na ścianach.

/ Jan Wieczorek/

Foto:Jan Wieczorek i zdjęcia z internetu

W ramach działalności Dzikich Sudetów proponujemy Państwu uczestnictwo w szeregu atrakcyjnych eksploracjach i wyprawach turystycznych prowadzonych przez kulturoznawcę i eksploratora sudeckiego Jana Wieczorka, który pokaże Państwu miejsca ze wszech miar interesujące, jak i też dzikie i tajemnicze, a bywa, że całkiem świeżo odkryte... 

DZIKIE SUDETY

e-mail: d.sudety@gmail.com

Minerały Kotliny Jeleniogórskiej okolice Starej Kamienicy

 Kwarc dymny kol.Roman Piątek.

              

  Zaliczany do Sudetów Zachodnich obszar Kotliny Jeleniogórskiej geologicznie jest częścią ogromnego bloku Karkonosko-Izerskiego zbudowanego z granitów. Uskoki tektoniczne występujące w różnych miejscach Kotliny Jeleniogórskiej, wskazują na to, że jest to zapadlisko, które powstało w wyniku alpejskich ruchów górotwórczych. 

 Widok na styk Kotliny Jeleniogórskiej z Górami Izerskimi.

Obecnie do Kotliny Jeleniogórskiej zalicza się także Wysoczyznę Rybnicy i tereny położone w pobliżu Starej Kamienicy, stykające się bezpośrednio z Pogórzem Izerskim. Ten fragment Kotliny Jeleniogórskiej zbudowany jest głównie ze skał metamorficznych: gnejsów oczkowych z żyłami kwarcu i soczewami amfibolitów, granitognejsów laminowanych, leukogranitów, łupków kwarcowo-łyszczykowych; pojawiają się tu też takie skały jak serpentynity, wapienie dolomityczne i diabazy.

 

 Robert Piątek kolekcjoner minerałów z Kotliny Jeleniogórskiej.

 Kamień księżycowy z Kotliny Jeleniogórskiej.

Dla zbieraczy minerałów obszar Kotliny Jeleniogórskiej kojarzy się zazwyczaj z klasycznymi lokalizacjami: Jelenia Góra, Cieplice Śląskie-Zdrój, Staniszów, Mysłakowice, Czarne, Łomnica, Karpniki, Maciejowa, gdzie zazwyczaj natrafiano w obrębie skał granitowych na pegmatyty, z których wydobywano pokaźne okazy kwarcu dymnego, morionu, kwarcu żelazistego, cytrynu czy skaleni; niektóre z tych skaleni o bladoniebieskim kolorze dają efekty iryzacji i określane są mianem kamieni księżycowych, inne dają efekty awenturyzacji obserwowanych radialnie migotliwych refleksów w odcieniach czerwonawych, niekiedy zielonkawych lub żółtawych, są to tzw. kamienie słoneczne.

Kwarc dymny- Czarne kol. Jan Wieczorek.

Mimo upływu lat minerały te wciąż można znaleźć w dawnych kamieniołomach, w wykopach poszukiwawczych, a także spacerując po orce na polach, gdzie przyglądając się niekiedy odłożonym w stertach przy miedzach głazom można trafić niekiedy nawet na kwarc gwiaździsty. 

 Kwarc dymny z Kotliny Jeleniogórskiej kol. Roman Piątek.

 Skaleń potasowy z Maciejowej kol. J.W.

Mniej popularne pod kątem zainteresowania rejony Kotliny Jeleniogórskiej położone są już w obrębie skał metamorficznych, gdzie np. na styku granitognejsów i gnejsów z diabazami można natrafić na ciekawą mineralizacje kwarcowo-kalcytowo-hematytową (w połączeniu z chalkopirytem i minerałami promieniotwórczymi)  - Wojcieszyce i Perła Zachodu.

 Kwarc w diabazie z Perły Zachodu kol. Jan Wieczorek.

Podążając jeszcze dalej na zachód dochodzimy w rejon Starej Kamienicy, Nowej Kamienicy, Barcinka i znajdującego się już na styku z Górami Izerskimi Kopańca. 

 Styk Kotliny Jeleniogórskiej z Górami Izerskimi i Pogórzem Izerskim.

W miejscach tych odnajdujemy ślady po dawnych polach górniczych, kamieniołomach, zapomniane lub na nowo odkryte sztolnie i wyrobiska, które niekiedy mogą nas zaskoczyć ciekawymi znaleziskami. 

 Eksploracja sztolni uranowej w pobliżu Kopańca.

Jedną z ciekawszych lokalizacji jest znajdujący się w Starej Kamienicy stary kamieniołom, w którym, to z powodu występowania skał metamorficznych kontaktujących się tu ze sobą występuje soczewa marmurów kalcytowo-dolomitycznych, mamy tu także strefę z serpentynitami.

 Granat Grossular ze Starej Kamienicy kol. Dariusz Jończy.

 W kamieniołomie pozyskiwano wapień, o czym czytamy m.in. w historii wsi Stara Kamienica. 

 Kamieniołom w Starej Kamienicy otwór sztolni.

W wyrobisku znajduje się też niewielka sztolnia, dziś wypełniona do ok. 50 cm wodą, która być może miała dłuższy przebieg niż obecnie, znajduje się w niej spory obwał, za którym prawdopodobnie mogą kontynuować się ciągi podziemnych chodników /kliknij i obejrzyj film/.  

 Sztolnia w Starej Kamienicy.

Stara Kamienica położona jest nad rzeką Kamienicą na wysokości od ok.390 m n.p.m. - do 350 m n.p.m., ciągnie się łańcuchowo na przestrzeni 4 km, od przylegającego doń Kromnowa i do położonego niżej Barcinka. 

 Dariusz Jończy podczas pomiarów radioaktywności w jednej ze sztolni.

W jej okolicy działają głównie lokalni zbieracze np. Dariusz Jończy, który na przestrzeni kilku lat na tyle sprawnie prowadził poszukiwania występujących w staro-kamienickim łomie minerałów, iż dane mu było pozyskać wraz z małżonką Luizą Jończy wyjątkowe (z tego miejsca) w skali Polski trafienia: pięknie zabarwionego fluorytu, który nigdy nie był opisywany w tym kamieniołomie jak i też: epidotu, diopsydu, aktynolitu, granatu grossularu, ponadto oryginalnym trafieniem było też znalezienie szamozytu krystalicznego.

Biały diopsyd ze Starej Kamienicy kol. Dariusz Jończy.

Epidot z aktynolitem ze Starej Kamienicy kol. Dariusz Jończy.

- W miejscu tym występuje także: kalcyt, hematyt, magnetyt, pirotyn, flagopit, wezuwian, syderyt i minerały grupy azbestu, np. chryzotyl włóknisty.  

 Stara Kamienica diopsyd kol. Jan Wieczorek.

Na wycieczkę w poszukiwaniu minerałów można także wybrać się na okoliczne pola gdzie można znaleźć okazy kwarcu górskiego, mlecznego, a także granaty i turmaliny.

 Turmalin w leukogranicie kol. Jan Wieczorek.

Minerałów tych szukamy na polach znajdujących się w pobliżu Starej i Nowej Kamienicy oraz w strefie występowania łupków kwarcowo-łyszczykowych i leukogranitów na górze Kromosz (499m n.p.m.), po obu stronach linii uskoku tektonicznego, w której to strefie występuje podwyższona radiacja związana z występowaniem uranu /kliknij i obejrzyj film /. 

 Sztolnia pouranowa w Kopańcu.

W latach 50-tych w ramach działania Zakładu Przemysłowego w Kowarach o kryptonimie „R-1”, w pobliżu Wojcieszyc, Chromca i Kopańca wykonano szereg rowów poszukiwawczych, a także wydrążono wiele sztolni, w których poszukiwano rud uranowych ze skutkiem pozytywnym i negatywnym w zależności od danego pola poszukiwawczego. 

Słońce Turmalinowe kol. Jan Wieczorek.

 Zbiór minerałów.

Zbierając zatem np. tzw. „słońca turmalinowe” w pobliżu strefy, gdzie występują leukogranity musimy liczyć się z tym, że w skałach tych oprócz turmalinu czy tytanitu może występować np. radioaktywny autunit, o czym możemy najlepiej przekonać się używając licznika Geigera lub światła UV, w którym niektóre minerały promieniotwórcze dają efekt świecenia. 

 Minerały promieniotwórcze w sztolni uranowej w okolicy Starej Kamienicy efekt w świetle UV.

Pamiętajmy o tym, że nie każdy zebrany kamień czy minerał nadaje się do tego, aby był bezpieczną ozdobą naszej domowej kolekcji.  

 Stara Kamienica ruiny średniowiecznego zamku obecnie w remoncie.

 Epidot z diopsydem ze Starej Kamienicy kol. Dariusz Jończy.

Wieś i gmina Stara Kamienica w ostatnich latach zyskuje na znaczeniu i rozwija się pod kątem agroturystycznym, będąc już w Starej Kamienicy koniecznie trzeba zobaczyć ruiny średniowiecznego Zamku w Starej Kamienicy /link na film/, „Barokową Bramę” wiodąca do folwarku z 1705 roku ozdobioną herbami i rzeźbą Herkulesa. – Wzniesiony w XIII w i przebudowywany później kościół Ścięcia św. Jana Chrzciciela, barkową plebanię z 1poł. XVIIIw. 

Stara Kamienica ruiny zamku wnętrze średniowiecznych piwnic w okresie zimowym.

 

 Dariusz Jończy z licznikiem DP 66 m.

Z pozostałych godnych uwagi budynków należy zobaczyć murowaną stację kolejową z przełomu XIX/XX w. ulokowaną na czynnej do tej pory trasie Jelenia Góra – Zgorzelec, młyn wodny i liczny zespół wiejskich budowli mieszkalnych i gospodarczych z XIX i XXw..

Przez Starą Kamienicę poprowadzony jest żółty szlak turystyczny, wiodący od strony Gór Izerskich w kierunku wsi Rybnica, w której także znajdują się interesujące ruiny średniowiecznego zamku.

Kliknij i obejrzyj film O minerałach Starej Kamienicy

 /Jan Wieczorek /

Foto: Jan Wieczorek

W ramach działalności Dzikich Sudetów proponujemy Państwu uczestnictwo w szeregu atrakcyjnych eksploracjach i wyprawach turystycznych prowadzonych przez kulturoznawcę i eksploratora sudeckiego Jana Wieczorka, który pokaże Państwu miejsca ze wszech miar interesujące, jak i też dzikie i tajemnicze, a bywa, że całkiem świeżo odkryte... 

DZIKIE SUDETY

e-mail: d.sudety@gmail.com

 

Złota Noc Sylwestrowa w Sudetach

Dzikie Sudety Zapraszają Państwa do zapoznania się z nowym projektem filmowym pt.: "Opowieści z Górskiej Krainy". 

O poszukiwaczach złota w okolicach Szybowiska oraz ludzkich zwyczajach, których nie lubią zwierzęta. - Prosimy o subskrypcję i reklamowanie nowego projektu, będą nowe odcinki dotyczące naszych gór  z przełożeniem na dzieci i widza dorosłego.

/Jan Wieczorek/