Stawy Karpnickie piękno krajobrazu

 Czapla Siwa.

     

        

     Rejon Kotliny Jeleniogórskiej przylegający bezpośrednio do kilku pasm sudeckich: Góry Kaczawskie, Rudawy Janowickie, Karkonosze, Góry Izerskie oprócz szeregu atrakcji związanych głównie z kubaturą zabytkową – Dolina Pałaców i Ogrodów, dzięki znacznemu wypłaszczeniu stanowi swoistego typu „skrzyżowanie” dla wód spływających grawitacyjnie w dół obniżenia tektonicznego.  

Karkonosze z Kotliny Jeleniogórskiej (Stawy Karpnickie).

 

 Łyska.

Właściwa Kotlina Jeleniogórska zbudowana jest głównie z granitów waryscyjskich o tożsamych pochodzeniu, co wyniesione nad nią w zrębie górskim Rudawy Janowickie i Karkonosze. W czasie epoki glacjalnej teren Kotliny Jeleniogórskiej, po zablokowaniu przez lodowiec starego koryta rzeki Bóbr tzw. – Bramy Jeżowa, stanowił ogromne zastoisko wodne (jezioro). – Na obszarze Kotliny Jeleniogórskiej, do dziś występują ślady po tym okresie w charakterze pokładów gliny i stare wyrobiska tej ilastej skały osadowej w postaci stawów czyli glinianek. 

Glinianki - Jelenia Góra Rezerwat Graniaki Wiatrowe.

Drugi rodzaj zbiorników wodnych stworzonych za sprawą człowieka, to tzw. żwirownie, powstałe w wyniku eksploatacji żwiru, który osadzał się w wyniku przepływu wód rzecznych, jak i też w wyniku powstawania warstw dennych karkonoskiego jeziora zastoiskowego. 

 Żwirownia Wojanów.

 Hematyt - Żwirownia Wojanów.

Oglądając skarpy przylegające do żwirowni w Wojanowie- Bobrowie, oglądamy podobnie jak w przypadku skał zlepieńcowych, wymieszany i scalony w całość materiał osadowy, składający się z otoczaków, piasku i warstw minerałów: hematyt - ruda żelaza. 

Obecnie żwirownia, jak i glinianki, służą głównie miłośnikom wędkarstwa i są także ważnym elementem środowiskowym dla bytowania wielu gatunków ptaków.

 Stawy Karpnickie.

Do najciekawszych przyrodniczo zbiorników wodnych Kotliny Jeleniogórskiej należy jednak zaliczyć stawy hodowlane, takie jak: Podgórzyńskie Stawy, stawy w pobliżu Bukowca czy Maciejowej oraz pięknie wpisane w krajobraz stawy koło wsi Karpniki, nazywane również stawami królewskimi, założone już w XVw. 

 Stawy Karpnickie.

 Pałac w Karpnikach.

Nazwa wsi Karpniki, położonej 5 km na wsch. od Jeleniej Góry etymologicznie wskazuje, iż historia tej miejscowości łączy się z hodowlą ryb – niemiecka nazwa Fischbach i polska Karpniki. Początki Karpnik, są jednak nie do końca poznane, przez co wieś otrzymuje pewną aurę tajemniczości, a to z powodu tego, iż uważa się, że wieś, jako osada mogła powstać już w XIIw., w okresie rządów księcia Henryka Brodatego; domniema się również, iż mieli tu swoją siedzibę Templariusze, często osadzani przez władców w pobliżu granicy lub strategicznych traktów handlowych. Twierdzi się, że  Karpniki mogły być powiązane z Zamkiem Sokolec, na Krzyżnej Górze (654m n.p.m).

Amazonka na rumaku z Karpnik.

Wieś Karpniki została już wymieniona w dokumentach w XIVw.; to, co interesujące dla rozwoju tej wsi, działo się jednak kilka stuleci później, czyli w XIX-stuleciu, kiedy, to pruska rodzina królewska wraz z powiązaną rodowo i administracyjnie arystokracją wybudowała sobie szereg rezydencji na terenie Kotliny Jeleniogórskiej (np. rezydencja królewska w Mysłakowicach). Dziś założenia te wznoszące się po latach upadku z ruin, podziwiamy w ramach produktu turystycznego noszącego wspólną nazwę: „ Dolina Pałaców i Ogrodów”.

Pałac w Karpnikach.

 Fryderyk Wilhellm III.

W czasach, kiedy Karpniki należały do niemieckiej rodziny panującej, pałac przejął w 1822r. brat króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III, książę Wilhelm von Hohenzollern, zgromadzono tu wiele pamiątek, organizując na pierwszym piętrze muzeum i udostępniając je wybranej publiczności. W pałacu tętniło życie towarzyskie, a spośród utytułowanych gości wymienić można m.in. niemiecką rodzinę królewską, wielkie księżne rosyjskie Olgę i Aleksandrę Teodorownę, wielkiego księcia Mikołaja (późniejszego cara) oraz licznych przedstawicieli arystokracji: Reussów, Radziwiłłów, księcia Wołkońskiego, Klaudynę z Działyńskich Potocką. - Koronowane głowy Prus, również owiane są rąbkiem tajemnicy, gdyż na bazie ówcześnie panującej mody wraz ze swoim otoczeniem zasilały chętnie loże masońskie i inne tajne stowarzyszenia.

 Góry Sokole z nad Stawów Karpnickich.

 Las łęgowy.

W dobie współczesnej Karpniki, są doskonałą bazą wyjściową w Góry Sokole i Rudawy Janowickie, można stąd udać się szlakami na najwyższy szczyt Rudaw Janowickich – Skalnik (945m n.p.m.), jak i też powędrować na Krzyżyną Górę (654m n.p.m). i Sokolik (642m n.p.m.), mijając po drodze popularne schronisko Szwajcarka. Szlaki prowadza stąd, też do Bukowca i Mysłakowic; ten ostatni wariant wiedzie w pobliżu Stawów Karpnickich tzw. Drogą Królewską.

Stawy Karpnickie, położone są na zachód od Karpnik, na wysokości ok. (350m n.p.m.), łączna powierzchnia kilkudziesięciu stawów groblowych i nieckowych wynosi ok. 211,3 ha. Przez centralną cześć tego obszaru przepływa meandrujący Karpnicki Potok. Ponadto stawy zasilane są wodami mniejszych potoków: Łupi i Gruszkówki.

 Zmumifikowana ważka.

Zwiedzanie Stawów Karpnickich, jest w sporej mierze utrudnione, gdyż cześć założenia znajduje się w rękach prywatnych właścicieli, o czym informują nas tablice z zakazem wejścia, dlatego też najlepszą opcją dla wygody turysty będzie przejście Drogą Królewską, tj.: turystycznym szlakiem z Karpnik w kierunku Mysłakowic.

Pozostałe miejsca, są trudno dostępne, charakteryzują się znacznym nagromadzeniem wykrotów i zabagnieniem spowodowanym działalnością tutejszych bobrów, których zwykły turysta i tak nie ma szans zobaczyć gdyż, zwierzęta te prowadzą nocny i bardzo skryty tryb życia i charakteryzują się znaczną czujnością.

 Stawy Karpnickie.

Niemniej jednak, Stawy Karpnickie dla miłośników natury i obserwatorów przyrody, w tym miłośników birds watchingu, stanowią interesujący obszar, na którym przy podstawowym przestrzeganiu rzemiosła, można dokonać szeregu ciekawych obserwacji. Wstępują tu bowiem, obok mnóstwa komarów i kleszczy (nośników boreliozy), charakterystyczne gatunki powiązane z biotopem wodnym.

 Łabędź niemy.

Należy pamiętać, iż tutejszy obszar chroniony jest prawem w ramach sieci NATURA 2000: Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk Stawy Karpnickie (PLH20075) i podobnie jak na Stawach Milickich w Dolinie Baryczy, przyroda jest tu u siebie w domu i stanowi najważniejszy element, natomiast człowiek, powinien odpowiednio z poszanowaniem norm dostosować się do podziwiania jej piękna.

 Kaczki krzyżówki.

Podczas wycieczki z lornetką, ubrani w maskujące stroje, mamy szansę zobaczyć na obszarze Stawów Karpnickich: czaple białą i siwą, łabędzia niemego, tracza nurogęś, perkoza dwuczubego, oba gatunki bocianów, żurawia, sieweczkę rzeczną, zimorodka i kilka gatunków kaczek... . Z Ptaków drapieżnych występuje: myszołów, trzmielojad, jastrząb i kruk. 

 Para łabędzi niemych.

Ssaki reprezentowane są przez jeleniowate; występuje tu lis, borsuk, wydra, norka amerykańska, bóbr oraz dzik, o czym świadczą liczne ślady buchtowania (uwaga atak dzika może być śmiertelny).

Stawy Karpnickie z pobocza możliwość parkowania.

 

Birds watching.

Tutejszy krajobraz można oczywiście podziwiać z miejsc bezpiecznych, przy jednym z głównych stawów znajdujących się przy drodze, można nawet zaparkować samochód i bez większego wysiłku podziwiać przyrodę. Ludzie zajmujący się fotografią przyrodniczą mogą w tym miejscu podobnie jak na Stawach Milickich, rozłożyć sobie statywy i czekać na dobre światło wraz z  interesującym kadrem z ptakiem w roli głównej.  

/Jan Wieczorek/

Foto: Jan Wieczorek i Piotr Frydrych (Foto Polska) 

W ramach działalności Dzikich Sudetów proponujemy Państwu uczestnictwo w szeregu atrakcyjnych eksploracjach i wyprawach turystycznych prowadzonych przez kulturoznawcę i eksploratora sudeckiego Jana Wieczorka, który pokaże Państwu miejsca ze wszech miar interesujące, jak i też dzikie i tajemnicze, a bywa, że całkiem świeżo odkryte... 

DZIKIE SUDETY

e-mail: d.sudety@gmail.com

 

Sudecka piramida Klíč (759m n.p.m.)

Klíč (759m n.p.m.).

         Lužické hory - Góry Łużyckie od 1976 roku są parkiem krajobrazowym: CHKO „Lužické hory” o powierzchni 2651 km². Najwyższym szczytem Gór Łużyckich jest Luž (793m n.p.m.),

Najpiękniejsze gołoborza w Górach Łużyckich znajdują się na wyizolowanym stożku powulkanicznym, położonym koło miasta Nový Bor, w bezpośredniej bliskości miejscowości Svor.

Klíč (759m n.p.m.).

Góra Klíč (759m n.p.m.) jest bez wątpienia jednym z najpiękniejszych szczytów w całych Sudetach, ten majestatyczny szczyt podcięty jest, bowiem przez 60 metrowe urwisko skalne, pod którym znajdują się rozległe gołoborza. W piękną pogodę ujrzymy również z wulkanicznego Klíča najpiękniejszą panoramę w Górach Łużyckich z dziesiątkami innych stożków wulkanicznych, tworzących jedyny w swoim rodzaju krajobraz.

 Klíč panorama w kierunku Ralskiej pahorkatiny.

Szlaki w obrębie Klicza.

Na wycieczkę na osławiony w Czechach, a nieznany w Polsce Klíč najlepiej jest się wybrać podczas ładnej pogody, w czasie, gdy panuje duża przejrzystość powietrza, wówczas będziemy mogli z wierzchołka szczytowego ujrzeć jedyną w swoim rodzaju panoramę dawnych wierzchołków wulkanicznych, zaliczanych zarówno do Sudetów (wulkany Gór Łużyckich), jak i wzniesienia Ralskiej pahorkatiny i Kokořínska oraz do obszaru Czeskiego Średniogórza (České středohoří), które to pasma zbudowane są głównie ze skał bazaltowych i fonolitów.

Góra Klicz w pobliżu Nowego Boru.

Z Polski w rejon Klíča, najszybciej można dojechać podróżując własnym środkiem transportu od strony Bogatyni w kierunku czeskiego miasta Hrádek nad Nisou, kolejno należy drogą nr. 25 z Hradka przez Horni Sedlo kierować się do wsi Rynoltice i dalej już przez Jablonné v Podještědí drogą nr. E-422 jechać w kierunku Nowego Boru; przy czym aby dotrzeć na górę Klíč, musimy kilka kilometrów przed Nowym Borem, zjechać z drogi E-422 i skręcić w prawo na miejscowość Svor przy drodze nr.9. – Druga opcja, którą poniżej opisuje, to parkowanie auta przy rozjeździe z E-422 z podrzędną drogą prowadzącą do centrum Nowego Boru, gdzie prowadzi już szlak niebieski na Klíč.

 Klíč góra o kształcie piramidy.

 Svor.

Podejście od strony Svoru na Klíč, szlakiem czerwonym jest bardzo strome i po wyjściu z miejscowości prowadzi monotonnie lasem, aż do skrzyżowania z innymi bardziej atrakcyjnymi szlakami. - W Svorze znajduje się stacja kolejowa wraz z restauracją.

Niebieski szlak na Klíč.

Druga opcja od rozjazdu na Nový Bor, choć w pierwszej fazie nieatrakcyjna, to po odejściu od ruchliwej drogi daje możliwość dość łagodnego zdobycia szczytu i podziwiania jego widoku od strony urwiska i znajdującego się poniżej gołoborza. Szlakiem niebieskim, najpierw przez las z odsłaniającym się widokiem na Klíč podchodzimy łagodnie do źródełka z woda pitną i rozdroża rozcestníka v sedle pod Klíčem, gdzie napotykamy szlak czerwony z Nowego Boru do Svoru.

 Szlaki w obrębie góry i strefa odpoczynku Kamziczi Studzianka.

 Podejście na Klíč.

Na szczyt Klicza idziemy najpierw szlakiem czerwonym, z którego odbijamy w prawo w krótki szlak łącznikowy, poprowadzony serpentynami na wierzchołek. W górnym odcinku ścieżka jest bardzo urokliwa oglądamy ciekawą roślinność i odsłaniające się widoki na Góry Łużyckie. 

Niezalesiona kulminacja szczytowa zbudowana jest ze skały wulkanicznej. Miejsce, to ma wyjątkowo eteryczny charakter, a przebywanie na szczycie kojarzy się z wejściem na szczyty tatrzańskie, gdzie często oglądamy widoki w kącie 360 stopni. 

Klíč widok w stronę Gór Łużyckich.

 Dawny schron na szczycie.

Klíč jest wyjątkową górą, także dla alpinistów, którzy jako pierwsi w roku 1893, wytyczyli na ten szczyt ścieżkę, którą wędrują po dziś dzień także i turyści. Od roku 1908 na górze stała chata wzniesiona przez Cvikovski Mountain Club, jednakże budowla ta w okresie II wojny światowej uległa zniszczeniu.

Po obejrzeniu pięknej panoramy schodzimy z Klíča szlakiem łącznikowym, od którego, jeśli jesteśmy sprawni możemy odejść w lewo, w pojawiającą się nikłą ścieżkę prowadzącą wzdłuż ścian potężnego urwiska.

Klíč urwisko skalne.

Wulkaniczne ściany mają tu do kilkudziesięciu metrów wysokości, takie gabaryty oczywiście stały się atrakcją dla wspinaczy, którzy wyznaczyli i ubezpieczyli tutaj szereg dróg wspinaczkowych o różnym stopniu trudności.  

Klíč urwisko skalne.

 Klíč lodospady.

Obecnie należy pamiętać, że góra Klíč, wydzielona jest, jako rezerwat przyrody i każda nowa ingerencja ludzka w stan otoczenia i przyrody, wymaga rozeznania oraz konsultacji z odpowiednimi organami. 

Przejście pod ogromnymi zachodnimi ścianami Klíča, dostarcza wiele niezapomnianych wrażeń, potężne ściany są na tyle wywieszone, iż nie pozwalają od dołu dojrzeć końca ściany. W okresie zimowym dzięki temu, że ściany Klíča posiadają różne kąty nachylenia, tworzą się tu  jedne z najładniejszych w Sudetach cudowne jęzory i kurtyny lodospadów. 

Klíč zerwy skalne i Kamenné moře.

Podążając wąską ścieżką od podstawy urwiska wchodzimy w kolejną niesamowitą atrakcję tej góry nazywaną przez Czechów „Kamenné moře”. Oglądamy tu potężne osuwające się po stromym stoku gołoborze, składające się z milionów kamieni i bloków skalnych, zerodowanych w okresie zlodowacenia i odspojonych od głównej partii urwiska.

Klíč ścieżka przez Kamenné moře.

Rezerwat Klíč.

W czasie zejścia przez gołoborze powinniśmy trzymać się ściśle wyznaczonej ścieżki, gdyż pokonywanie tego terenu z racji osuwających się z pod stóp kamieni nie należy do najłatwiejszych i łatwo tu o skręcenie nogi. Po dojściu do strefy odpoczynkowej ze źródełkiem, w orientacji powrotnej wracamy szlakiem niebieskim do punktu wyjścia, skąd można pojechać do Nowego Boru na zwiedzanie miasta lub nieco dalej do miejscowości Kamenický Šenov, na zwiedzanie wulkanicznego cudu geologicznego Panská skála.  

Jan Wieczorek 

Foto: Jan Wieczorek i Lužické hory net.

W ramach działalności Dzikich Sudetów proponujemy Państwu uczestnictwo w szeregu atrakcyjnych eksploracjach i wyprawach turystycznych prowadzonych przez kulturoznawcę i eksploratora sudeckiego Jana Wieczorka, który pokaże Państwu miejsca ze wszech miar interesujące, jak i też dzikie i tajemnicze, a bywa, że całkiem świeżo odkryte... 

DZIKIE SUDETY

e-mail: d.sudety@gmail.com