Z Andrzejówki na Ruprechtický Špičák.

 Podejście na Ruprechtický Špičák.

            Najpiękniejszym rejonem polskich Gór Kamiennych są okolice Rybnicy Leśnej i Sokołowska. Góry Suche często nazywa się „Sudeckimi Tatrami”, od 1981r. wchodzą one w skład Parku Krajobrazowego Sudetów Wałbrzyskich.

Rejon Gór Suchych jest szczególnie odwiedzany przez turystów z Wałbrzycha, blisko tutaj także z takich miejscowości jak Głuszyca, Mieroszów czy położone w Czechach Meziměstí.

Czeska część Gór Suchych, czyli Javoří hory, szczególnie pięknie prezentuje się, gdy spojrzeć nań z Kotliny Broumova lub krawędzi Broumovskich Ścian, na pierwszy plan wybija się tu najwyższy szczyt położony na granicy z Polską Ruprechtický Špičák (880m n.p.m.).

Ruprechtický Špičák ze stoków Waligóry.

Optymalnym wariantem zapoznania się z granicznym obszarem Gór Suchych, będzie wycieczka na Waligórę oraz Ruprechtický Špičák. Tradycyjnym rozwiązaniem jest nocleg w jednym z najładniejszych schronisk sudeckich, czyli w schronisku Andrzejówka.

 Andrzejówka i Przełęcz Trzech Dolin w Górach Suchych.

Orientacja dojścia/dojazdu

 Rynica Leśna drewniany kościół.

Do Przełęczy Trzech Dolin (810m n.p.m.) można dotrzeć z Wałbrzycha, wędrując szlakami turystycznym z dworca PKP Wałbrzych Główny, natomiast samochodem można dojechać drogą przez Rybnicę Leśną pod samą Andrzejówkę gdzie zorganizowano mały parking.

 Parking przy schronisku.

Wzniesione w 1933r. przez Waldenburger Gebirgsverein (VGV) schronisko Andrzejówka (Andreasbaude – od imienia prezesa VGV towarzystwa turystycznego z Wałbrzycha Andreasa Bocka) leży w pięknym miejscu, wśród łąk otoczonych górami, ściśle na Hali pod Klinem blisko przełęczy Trzech Dolin.

 Schronisko PTTK Andrzejówka.

W schronisku na szczęście zachował się specyficzny klimat daleki od mody na komercyjne rozwiązania, turysta może tutaj oczywiście spożyć gorący posiłek, napić się herbaty, kawy czy piwa. Schronisko może być przez kilka dni wspaniałym miejscem wyjściowym do odbycia interesujących wycieczek po Górach Suchych i Wałbrzyskich.

 Schronisko PTTK Andrzejówka.

Zimą przy Andrzejówce panują doskonałe warunki do uprawniania narciarstwa, z tego powodu zaaranżowano tutaj kilka stoków pod narciarstwo zjazdowe z wyciągami orczykowymi, jednak tradycje narciarskie w tym miejscu związane są nade wszystko z narciarstwem biegowym tzw. Biegiem Gwarków organizowanym od 1987r.

Schronisko PTTK Andrzejówka.

 Rosocha przy Andrzejowce.

Na pieszą wędrówkę w Góry Suche, powinniśmy zabrać ze sobą kije do nordic walking, gdyż wejście od schroniska Andrzejówka na najwyższy szczyt Gór Suchych i Kamiennych – Waligórę (936m n.p.m.) jest dosyć strome.

Naszą wycieczkę rozpoczynamy, więc od największego węzła szlaków turystycznych w Sudetach Środkowych, czyli od Andrzejówki idziemy w kierunku Waligóry (936m n.p.m.), przy czym możemy tutaj wybrać dwa warianty wejścia na ten szczyt.

 Waligóra na szczycie.

Pierwszy bardzo stromy, gdzie żółtym szlakiem pokonujemy stromiznę używając czasem nie tylko nóg, ale i rąk. Drugi wariant łatwiejszy, czyli wędrówka niebieskim szlakiem do szerokiego Siodła (864m n.p.m.) oddzielającego Waligórę od drugiego najwyższego szczytu Gór Suchych Suchawy (928m n.p.m.). Obecnie widoki ze szczytu Waligóry są ograniczone, niegdyś na wierzchołku znajdowała się drewniana wieża, z której jak pamiętam rozciągała się piękna panorama, zwłaszcza w kierunku Czech i Gór Sowich, dziś, jeśli chcemy zaznać namiastki tych widoków powinniśmy odbić w rejonie Siodła (864m n.p.m.), w odsłoniętą nieznakowaną drogę trawersującą szczyt Waligóry od południa (droga ta doprowadzi nas do szlaku narciarskiego prowadzącego z Łomnicy do Andrzejówki).

 Góry Suche z wieży na Ruprechtickým Špičáku.

Pod względem ukształtowania powierzchni Góry Suche ze swoimi bardzo stromymi stokami i głęboko wciętymi dolinami, zdradzają swoją wulkaniczną przeszłość.

Waligóra skały starowulkaniczne.

Skały jakie tutaj występują, melafiry i porfiry z racji swojej twardości, mimo, że starsze od skał otoczenia (piaskowce, zlepieńce, łupki ilaste) pozostały odporne na wypreparowanie przez czynniki erozyjne (woda, mróz, wiatr, zmienny klimat panujący przez miliony lat w Niecce Śródsudeckiej) oraz zostały odpreparowane na powierzchni z nadkładu skał osadowych.

Waligóra skały starowulkaniczne.

Podczas wędrówki po Górach Suchych zwłaszcza na stromych stokach oglądamy cale masy niestabilnych kamieni, które czasem bardzo utrudniają schodzenie ze stoku. Do osunięć (obrywów stokowych) zachodzi na bardzo stromym, niemal pionowym stoku wschodnim, gdzie oglądamy "wnętrze" Waligóry zbudowane z porfirów kwarcowych (trachitów).

 Góry Sowie  - Wielka Sowa ze stoków Waligóry.

Gdy już nacieszymy się widokami z Siodła (864m n.p.m.) idziemy dalej czarnym szlakiem w kierunku Przełęczy pod Špičákiem. 

 Granica polsko- czeska i Ruprechtický Špičák.

Do granicy z Czechami dochodzimy po około 30 minutach. W pobliżu pasa granicznego znajduje się tutaj turystyczna wiata, następnie dochodzą szlaki – graniczny zielony wiodący z Tłumaczowa do Przełęczy Okraj i niebieski szlak czeski z Meziměstí na Ruprechtický Špičák.

 Granica polsko- czeska w tle Waligóra.

W okresie PRL-u w te rejony Gór Suchych turyści z Polski nie mieli prawa zaglądać, była tutaj strefa „ściśle chroniona”, słowem za pasem granicznym rozciągał się bratni kraj (ludowej demokracji), przez który, to polscy obywatele chcieli tranzytem uciekać do Austrii.

 Widok na Góry Suche - Płoniec z Ruprechtickiego Špičáka.

Kto wie być może, dlatego Polacy nie nadali własnej nazwy Ruprechtickiemu Špičákowi mimo tego, że po II Wojnie Światowej tą piękną górę zaczęliśmy dzielić z Czechami?

 

Ruprechtický Špičák

Technicznie podejście na stożkowy Ruprechtický Špičák nie jest tak strome jak na Waligórę, wcześniej opisywanym żółtym szlakiem. Turystyczny szlak idzie tutaj wzdłuż słupków granicznych i wyprowadza na pozbawioną dziś drzew polanę, z której rozciągają się panoramy Gór Kamiennych, Gór Sowich, Kotliny Broumova i Broumovskich Ścian.

Ruprechtický Špičák.

Metalowa wieża widokowa znajduje się kilkadziesiąt metrów od granicy i stanowi atrakcje głównie dla Czechów, choć Polacy trzeba powiedzieć zaglądają tutaj coraz częściej. Wejście na wieże jest darmowe w pogodne dni dostrzeżemy stąd Góry Orlickie, Karkonosze ze Śnieżką oraz Góry Stołowe, także dla miłośników górskiej fotografii oraz wschodów i zachodów słońca jest to szczyt godny odwiedzin. 

Ruprechtický Špičák.

W orientacji powrotnej, aby nie wracać tą samą drogą, od Przełęczy pod Špičákiem wracamy szlakiem narciarskim do Andrzejówki mijając po drodze Waligórę,tj.: trawersując ją od strony wschodniej, co pozwala nam obejrzeć osuwiska porfirów kwarcowych.

/ Jan Wieczorek/

Foto: Jan Wieczorek 

W ramach działalności Dzikich Sudetów proponujemy Państwu uczestnictwo w szeregu atrakcyjnych eksploracjach i wyprawach turystycznych prowadzonych przez kulturoznawcę i eksploratora sudeckiego Jana Wieczorka, który pokaże Państwu miejsca ze wszech miar interesujące, jak i też dzikie i tajemnicze, a bywa, że całkiem świeżo odkryte... 

DZIKIE SUDETY

e-mail: d.sudety@gmail.com

 

Borówczane Skały

 Borówczane Skały.

               Wędrując szlakiem żółtym ze Szklarskiej Poręby – od Wodospadu Szklarki w kierunku schroniska Pod Łabskim Szczytem, mijamy jedną z najpiękniejszych formacji granitowych Karkonoszy.

Borówczane Skały mimo tego, że znajdują się w otulinie Karkonoskiego Parku Narodowego, na obszarze ochronnym siedlisk Natura 2000, są miejscem godnym odwiedzenia przede wszystkim przez turystów zorientowanych na niewygody oraz takich dla których dobro przyrody leży na sercu. 

 Borówczane Skały.

Wyznaczenie szlaku turystycznego na Borówczane Skały nie jest jednak celowe, ponieważ dziki teren i przeszkody stawiają więcej kłopotów niż dostosowywanie tego fragmentu Karkonoszy pod masowego odbiorcę turystycznego. 

 Borówczane Skały.

 Borówczane Skały.

Pewnego rodzaju zagrożeniem dla świata przyrody Borówczanych Skał, może się okazać niekontrolowana i bezkonsultacyjna z organami KPN i sieci Natura 2000 działalność wspinaczkowa, która w okresie komercjalizacji tego sportu i osadzania niemal na każdej skale stałych punktów asekuracyjnych, może spowodować wystąpienie niekorzystnych dla karkonoskiej przyrody czynników degeneracyjnych, typu niszczenie rzadkich porostów naskalnych oraz wypierania ptaków z ich siedlisk bytowo-lęgowych. Środowisko wspinaczkowe powinno wraz ze wzrostem popularności tego sportu określić czy wspinaczka powinna odbywać się na terenach gdzie najważniejszym aspektem jest jednak ochrona przyrody.

 Karkonosze - Borówczane skały w tle Szrenica.

Niestety w Karkonoszach obserwuje się w ostatnim czasie pewnego rodzaju aneksję obszaru, pod przedsięwzięcia czysto komercyjne związane ze sportem. Problemem jest głównie to, że wykracza się poza dotychczasowe ramy obszarowe, gdzie tereny np. narciarskie wraz z infrastrukturą znajdowały się w okolicy Małej Kopy i Szrenicy, natomiast obecnie sportowcy ze względów komercyjnych planują swoje przedsięwzięcia na terenie całego KPN (zgodę często otrzymują) i w jego otulinie. - I tak: organizowane są biegi górskie po najwyższych szczytach Karkonoszy, zjazdy na rowerach, dziki motokros, trwa też eksploracja terenu w celu wyznaczenia skał karkonoskich pod obszar wspinaczkowy, gdzie istnieje ryzyko, że w znacznej mierze ucierpieć może na tym świat karkonoskiej przyrody.   

 Borówczane Skały, okno skalne.

Borówczane Skały (Bräuerhausens Steine) nazwę swą zawdzięczają temu, że w dość sporych fragmentach na ich powierzchni porastają borówki, co także jest czynnikiem skorelowanym z tym, że napływają tutaj w okresie owocowania tych roślin zbieracze i niszczą przyrodę Karkonoszy wraz z tym konkretnym siedliskiem. 

 Borówczane Skały.

 

 Krzewinki borówek.

Kiedy już dojdziemy leśną ścieżką (z pomocą mapy) do Borówczanych Skał, ujrzymy ciąg kilku zgrupowań granitowych, z charakterystycznymi spękaniami pionowo-poziomymi (cios karkonoski), kociołkami wietrzeniowymi, schroniskami podskalnymi i odpadłymi w procesie erozji blokami granitowymi. 

Borówczane Skały.

Borówczane Skały położone są na wysokości od 1000 do 1060m n.p.m. i ciągną się na długości około 300-400 m, wzdłuż grzbietu odchodzącego na pn od Łabskiego Szczytu. Do 1945r. te jedne z najpiękniejszych skał w Karkonoszach, były pomnikiem przyrody, ze względu na ich geologiczny charakter. 

 Borówczane Skały.

Dziś przyszłość tego miejsca jest niepewna ponieważ trudno jest określić w jakim kierunku zmierza aktywność ludzka w najwyższym paśmie Sudetów i czy musi się to wiązać z degeneracją środowiska, często podporządkowanego pod wybrane hobby (bieganie, wspinaczka itd), jest to zagadnienie, nad którym powinny we wspólnych rozmowach pochylić się władze KPN i ciała związane z ochroną siedlisk NATURA 2000 oraz związki sportowe np. PZA.

 Borówczane Skały, schroniska podskalne.

Zwróćmy uwagę, że w wielu dziedzinach ludzkiej aktywności np. wędkarstwie to, co można, a co nie wolno wędkującym, unormowane jest prawnie i obwarowane wytycznymi, gdzie poszczególny członek - wędkarz, musi zdać egzamin, odpowiedzieć na szereg pytań i oczywiście płacić roczne składki w ramach swojego prywatnego hobby. Wydaje się, że wraz z masową komercjalizacją sportów ekstremalnych, należałoby uporządkować też kwestie w zakresie organizowania wspinaczki w Sudetach  - Karkonoszach czy Górach Stołowych. 

 Borówczane Skały.

Porządek prawny, a nie „wolna amerykanka” powinna w Polsce stać się normą, pomocne w tym zakresie mogłoby być wprowadzenie czasowej karty wspinacza, gdzie osoby z taką kartą mogłyby ubiegać się o przydział zezwoleń na wspinaczki w konkretnych miejscach, z uwzględnieniem czasowych i całkowitych stref ochronnych w rezerwatach i miejscach godnych zachowania dla świata przyrody i potomnych.

 Borówczane Skały.

 Borówczane Skały.

Estetycznie styl francuski obowiązujący we współczesnym uzbrajaniu dróg wspinaczkowych powoduje, iż w wielu miejscach skały zaczynają przypominać o zgrozo obwieszone metalem "choinki". Zasadnym jest aby PZA wraz ze znaczną komercjalizacją wspinaczki skałkowej ustaliło, konkretne normy gdyż paradygmaty stylowe (wcześniejsze ustalenia i mody), nie powinny być rzeczą święta, kolidująca  m.in z ochroną przyrody. Pozostaje mieć  nadzieje, że skały w Karkonoszach pozostaną w nienaruszonym stanie i będą cieszyć swym wyglądem kolejne pokolenia odwiedzających te  piękne góry.

Tekst i foto /Jan Wieczorek/

Bibliografia: Marek Staffa - "Słownik geografii turystycznej Sudetów" (T.3).

W ramach działalności Dzikich Sudetów proponujemy Państwu uczestnictwo w szeregu atrakcyjnych eksploracjach i wyprawach turystycznych prowadzonych przez kulturoznawcę i eksploratora sudeckiego Jana Wieczorka, który pokaże Państwu miejsca ze wszech miar interesujące, jak i też dzikie i tajemnicze, a bywa, że całkiem świeżo odkryte... 

DZIKIE SUDETY

e-mail: d.sudety@gmail.com