Góry Izerskie - Skalny Dom

 Jan Wieczorek w trasie.

                Przechodzące obecnie turystyczny bum Góry Izerskie, znane są przede wszystkim z dobrze przystosowanych tras narciarskich i rowerowych poprowadzonych głównie po powierzchni zrównania. Turyści odwiedzają także Wysoki Kamień położony nad Szklarską Porębą oraz Stóg Izerski znajdujący się nad Świeradowem-Zdrój.

Mimo, tego, że polska część Gór Izerskich, to tylko dwa grzbiety tego pasma: Grzbiet Wysoki i Grzbiet Kamienicki (znakomita większość tych gór znajduje się po stronie czeskiej), to wciąż są w polskich Izerach miejsca dzikie i mało znane, o niebagatelnych walorach przyrodniczych, geologicznych i krajobrazowych. 

 Skalny Dom.

 Widok na Przełęcz Szklarską.

Jednym z takich uroczych, dzikich miejsc są grupy skalne położone w pobliżu Jakuszyc, w Wysokim Grzbiecie nad Doliną rzeki Kamiennej.

W rejon Skalnego Domu i Czerwonych Skałek z Przełęczy Szklarskiej (886m n.p.m.), nie jest bardzo daleko, jednak skały te odwiedzane są jedynie okresowo przez zbieraczy jagód, mimo, że znajdują się blisko Jakuszyc, o których słyszał prawie każdy turysta. 

 Widok na Wysoki Grzbiet Gór Izerskich z rejonu parkingu pod Babińcem w Karkonoszach.

Przez lata upowszechniania turystyki w Górach Izerskich, nie znajdziemy żadnych informacji o tych skałach, gdyż znajdują się one poza szlakami turystycznymi, jedyne lakoniczne w nikłym treściach pisał o nich Marek Staffa w Słowniku geografii turystycznej Sudetów (treści z tego źródła są multikopiowane w Internecie - Wikipedia itd.), okolice tych skał opisywane też były w związku z działalnością tzw. Walończyków, jak i też w opisach geologicznych związanych ze strefą kontaktu granitów z hornfelsami.  

 Czerwone Skałki.

 Mapa opisywanego rejonu.

Najlepszą opcją dojścia w rejon Skalnego Domu i Czerwonych Skałek, jest wyjście z Jakuszyc drogą rowerową E-R 2 (Międzynarodowy szlak rowerowy Liczyrzepa), w kierunku Szklarskiej Poręby.

W pierwszej części trasa wiedzie łagodnie szutrową drogą, w pobliżu Bagniska, z którego niegdyś pobierano torf dla Cieplic Śląskich-Zdrój, kolejno drogą rowerową dochodzimy do trasy kolejowej Szklarska Poręba – Harrachov, którą przekraczamy, aby już lekko piąć się pod górę drogą, przy której znajduje się szałas przy Walońskim Kamieniu.

Most kolei Izerskiej nad potokiem Ciekoń.

Od tej chwili podążając dalej w górę wypatrujemy leśnej drogi, odchodzącej w lewą stronę, którą następnie stromo pokonujemy stoki Wysokiego Grzbietu, zmierzając orientacyjnie wedle mapy w stronę Zwaliska (1047m n.p.m.). 

 Skalny Dom.

 Skalny Dom.

Grupa skalna Skalny Dom położona jest jednak w połowie drogi na ten szczyt, ściśle po lewej stronie drogi, którą wspinamy się w górę. Ostatni etap dojścia pod skały prowadzi już na przełaj, przez młody las i jagodziska, natomiast sam Skalny Dom, znajduje się w terenie odkrytym, otoczonym dookoła lasem, co dodaje szczególnego waloru estetycznego; człowiek ma tu poczucie jakby znajdował się w odciętej od świata górskiej enklawie.

 Skalny Dom.

Skalny Dom położony jest na wysokości ok. (940m n.p.m.), skały te zbudowane są z granitu, który spotykamy w Karkonoszach. W wielu miejscach granit gruboziarnisty poprzecinany jest tu żyłami granitu drobnoziarnistego, pojawiają się także szliry biotytowe oraz kwarc. 

 Skalny Dom w tle Izerskie Garby.

 Skalny Dom skały przylegające.

Formacja jest średnio rozległa, w skład jej wchodzą dwie duże skały o wysokości dochodzącej do 12m i kilka mniejszych skałek o kształtach przypominających nieco formy skalne z Gór Stołowych, jak i też duża ilość bloków i blokowisk powstałych z rozpadu centralnego rdzenia skał pod wpływem procesów erozyjnych.   

 Skalny Dom i bloki skalne znajdujące się pod skałami.

Z wierzchołka Skalnego Domu, który tworzy niemal grań skalną, oglądamy piękne panoramy Karkonoszy i Gór Izerskich. Widać stąd Karkonosze od Przełęczy Szklarskiej po Kowarski Grzbiet, Wysoki Kamień w Górach Izerskich, Cichą Równie, Wysoką Kopę i położony nieco dalej szczyt Izery. Już choćby z tego powodu jest, to miejsce godne polecenia dla estetów czy osób pasjonujących się fotografią górską. 

 Widok ze Skalnego Domu na Karkonosze.

 Skalny Dom schronisko szczytowe komin Skalnego Domu.

Pod względem geomorfologicznym Skalny Dom poprzez system ciosów ukazuje nam, w jaki sposób skały te pękały w procesie stygnięcia magmy granitowej, obserwujemy, tu głównie cios poziomy pochylony podobnie jak stok góry, na której skały się znajdują oraz cios pionowy, który pod wpływem działania wody i czynników erozyjnych ulega poszerzeniu, przez co skały pocięte są rozmaitymi szczelinami, jarami itd..

 Skalny Dom:skały, bloki i szczeliny.

Wiele fragmentów skały granitowej pod wpływem erozji przekształciło się w luźne bloki granitu, fragmenty te zalegają potężnymi warstwami pod skałami; jak i też mniejszymi na skałach w formie luźnych bloków, a nawet i ruszających się chybotków.  

 Skalny Dom skały przylegające.

 W Jaskini Skalny Dom.

Podczas eksploracji Skalnego Domu, pod kątem występowania pseudokrasowych obiektów jaskiniowych odkryto nienotowane dotąd jaskinie i schroniska podskalne.

Ogólna charakterystyka, tych obiektów ukazuje, iż są to schroniska i jaskinie powstałe w wyniku nasuwania się na siebie ogromnych bloków granitu, a także i spękań szczelinowych.

 Górny poziom Jaskini Skalny Dom.

Inwentaryzacja dokonana przez autora tego tekstu, obejmuje kilkanaście obiektów w tym najbardziej interesujące jaskinie: Granitowa Komnata (44,32m dł.), Jaskinia Skalny Dom (19, 80m dł.), Jaskinia Zygzakowata (12,70 m dł.) /Pomiar taśmą mierniczą JW. 2016/.

 Skalny Dom - Jaskinia Granitowa Komnata 44m dł.

W Jaskiniach Skalnego Domu, spotyka się faunę jaskiniową, głównie przyotworową: ćmy i pająki oraz mchy i porosty, pojawiają się także paprocie oraz wątrobowce.

 Żyły granitu drobnoziarnistego w otoczeniu granitu porfirowatego (gruboziarnistego) we wnętrzu jednej z jaskiń.

 Jaskinia Granitowa Komnata.

Zwiedzanie schronisk podskalnych i jaskiń Skalnego Domu, wymaga rozwagi i odpowiedniego ubioru, niektóre z większych obiektów nadają się na nocleg bez użycia namiotu. Skały i bloki skalne mogą stanowić front działań dla wspinaczy uprawiających bouldering. - My natomiast ze Skalnego Domu udajemy się w rejon równie interesujących Czerwonych Skałek, o czym przeczytają Państwo w kolejnym artykule Dzikich Sudetów. 

Kliknij i obejrzyj film o Skalnym Domie, jaskiniach i chybotku. 

/Jan Wieczorek/

Foto: Jan Wieczorek 

W ramach działalności Dzikich Sudetów proponujemy Państwu uczestnictwo w szeregu atrakcyjnych eksploracjach i wyprawach turystycznych prowadzonych przez kulturoznawcę i eksploratora sudeckiego Jana Wieczorka, który pokaże Państwu miejsca ze wszech miar interesujące, jak i też dzikie i tajemnicze, a bywa, że całkiem świeżo odkryte... 

DZIKIE SUDETY

e-mail: d.sudety@gmail.com

Okole - Mszak i Sołtysie Skały.

 Okole Mszaki.

      Jednym z najciekawszych szczytów Gór Kaczawskich i zarazem najwyższym wzniesieniem Grzbietu Północnego jest położone w pobliżu wsi Lubiechowa Okole (Hogolie - 714m n.p.m.).- Turyści znają bardzo dobrze ten rejon Sudetów, z odbytych wycieczek, jak i też z licznych opisów znajdujących się w przewodnikach czy tematycznych miesięcznikach reklamujących walory polskich gór i Sudetów.

 Okole ze stoków Ogiera.

Okole słynie głównie z pięknej panoramy roztaczającej się z punktu widokowego, który znajduje się na szczytowych skałkach nazywanych w okresie niemieckim Adlersteine, natomiast inne walory tej góry, a raczej kilku wierzchołków zaliczanych do tzw. „Masywu Okola”: Pańska Wysoczka (658m n.p.m.) i Sołtysie Skały, są pomijane. 

 Widok z Okola na Łysą Górę.

 Sołtysie Skały.

Okole wraz z sąsiadującymi wierzchołkami, zbudowane jest w części grzbietowej ze skał metamorficznych, czyli staropeleozoicznych łupków zieleńcowych, które odsłaniając się, tworzą na powierzchni również wychodnie skalne w postaci głównie skalnych ambon, przylegających jedną stroną do stoku, a urywających się ścianami, z lewa i prawa oraz części przeciwległej. 

 Skały zieleńcowe na Okolu.

 Okole Adlersteine.

W Górach Kaczawskich zieleńce i łupki zieleńcowe, to skały nader często występujące; kulminacje Maślaka, Okole (Sołtysie Skały, Mszak), Skalisko koło Chrośnicy, czy skałki w Górach Ołowianych. Zieleńce i łupki zieleńcowe powstały w wyniku płytkiego metamorfizmu (przeobrażenia facji zieleńcowej, bazaltów i pokrewnych im skał wylewnych oraz tufów), w warunkach niskiego ciśnienia i temperatury, jako produkty wulkanizmu podmorskiego – wylewy law diabazowych), a więc to, co możemy zobaczyć na Okolu i szczytach przyległych ściśle wiąże się z wcześniejszym wulkanizmem podmorskim, czego dowodem jest stanowisko gemorofologiczne na szczycie Świerki (561m.n.p.m.) w postaci skałek (law puklistych - poduszkowych) określanych, jako Leśna Ambona. 

 Okole  i Świerki widok ze stoków Barańca.

 Tablica informacyjna.

Wycieczkę turystyczno-geologiczną z wątkami sportowymi proponuje rozpocząć w rejonie Przełęczy Chrośnickiej - Chrośnickie Rozdroże – (538 m. n.p.m.), przez które prowadzi niebieski szlak turystyczny z Przełęczy Widok (582m n.p.m.) na Okole. Mimo, tego, że trasa nie jest długa, należy zabrać ze sobą mapę Gór Kaczawskich, ponieważ z racji występowania szeregu skał, teren jest tu dość zawiły.

 Trawers Okola i Pańskiej Wysoczki w tle panorama Maślaka i Skopca.

Od Przełęczy Chrośnickiej, już na starcie po ok. 300m schodzimy w lewo ze szlaku niebieskiego i udajemy się leśną drogą lekko pod górę, trawersując zbocze Pańskiej Wysoczki. 

 Grzbiet opadający od Okola do Pańskiej Wysoczki.

 Sójka.

W kolejnej fazie drogi docieramy do skraju lasu (po prawej  las, po lewej łąki i pola), by dalej iść do połączenia z żółtym szlakiem turystycznym drogą, z której rozpościerają się ciekawe widoki na Łysą Górę (707m n.p.m.) i położoną pod Chrośnickimi Kopami wieś Chrośnica. - Należy wziąć ze sobą lornetkę, obszar obfituje w dziką zwierzynę: jelenie, dziki i sarny.   

Okole skałki przy drodze rejon Mszaka.

Po połączeniu z żółtym szlakiem ponownie podchodzimy w górę, następnie skręcamy w prawo, do prowadzącego wyżej niebieskiego szlaku E3, gdzie napotykamy stojące przy drodze skałki zbudowane z łupków zieleńcowych, o charakterystycznej barwie ciemno-zielonkawej z odcieniem fioletowym.

 Okole skałki przy drodze rejon Mszaka.

Mszak dawne Mszaki (niem. Gürtelstein), jeszcze do 1945r. były pomnikiem przyrody i celem dawnych wycieczek, obecnie nie zawraca się na nie uwagi, mijając je w drodze na Okole czy Leśniaka (667m.n.p.m.). 
 

Okole skałki przy drodze rejon Mszaka.

 

Okole skałki przy drodze rejon Mszaka.

Z punktu widzenia geologicznego i geomorfologicznego, każda ze skałek położona na stoku i w partii szczytowej grzbietu ukazuje nam genezę natury tego miejsca. Mszaki, bo skałek jest wiele, a nie pojedyncza skala - Mszak, posiadają także ciekawe kształty, podkreślane przez ich łupliwą strukturę, przez co są wdzięcznym obiektem dla osób fotografujących naturę. 

 Okole skałki przy drodze rejon Mszaka.

Pewnym novum jest, że niektóre ze skalnych ambon mogą posłużyć, mimo występującej ogólnie kruszyny do treningu wspinaczkowego, zwanego bulderingiem.

 Okole buldering.

Zarówno na Mszakach, jak i położonych w pobliżu Sołtysich Skałach, można wspinać się bez użycia lin, w dość łatwej skali trudności i w przewieszeniu, co przekłada się na dobrą formę treningu przed trudniejszymi wyzwaniami.  

Okole Sołtysie Skały. 

Okole Sołtysie Skały. 

Od formacji Mszaki, poruszając się już na przełaj: od skałki do skałki dochodzimy do Sołtysich Skał (niem. Scholzenstein), które położone są na wysokości (695m n.p.m.).

Okole Sołtysie Skały. 

Okole Sołtysie Skały. 

Skały te tworzą nieregularny i silnie zerodowany masyw o wysokości kilku metrów, który należy koniecznie zobaczyć z racji ciekawych kształtów i przystawek wspinaczkowych. Osoby uprawiające ten sport, mogą tutaj w błogiej ciszy zaznać aktywnego kontaktu z przyrodą, tj.: z dala od cywilizacji i rywalizacji z drugim człowiekiem oraz przeliczania wszystkiego, łącznie z własną aktywnością  na skale trudności.   

 Okole okapik.

Należy jednak zachować szczególną uwagę, gdyż teoretycznie w każdej chwili można, mimo nadmiaru sił odpaść od łupliwej skały i wpaść w rumosz skalny, w którym łatwo można np. złamać nogę lub dotkliwie się zranić.     

Okole skałki zieleńcowe.

Małych skałek (bulderów), jest tu oczywiście więcej (kliknij i zobacz film), pojawiają się również wywieszone okapy, które pod względem trudności są oczywiście bardziej wymagające.    

Okole okapik.

Klasyczny turysta od Sołtysich Skał powinien powędrować w kierunku skałek szczytowych na Okolu Adlersteine.

Okole skały szczytowe Adlersteine.

 Widok z Okola w kierunku Połomu.

Okole skały Adlersteine.

Niestety w dzisiejszych czasach nie ma już tu schronu turystycznego Wilhelhutte oraz drewnianej wieży, z której można było podziwiać jedną z piękniejszych panoram w Sudetach. Jednak nie trzeba narzekać, bo ciekawe skały, na które wspinacz może się wspiąć, a turysta może z nich podziwiać panoramę wciąż nadają status temu pięknemu i wciąż dzikiemu miejscu.  

/Jan Wieczorek/

Foto: Jan Wieczorek, Krzysztof  Wrona 

Bibliografia: Marek Staffa - "Słownik geografii turystycznej Sudetów (6).

W ramach działalności Dzikich Sudetów proponujemy Państwu uczestnictwo w szeregu atrakcyjnych eksploracjach i wyprawach turystycznych prowadzonych przez kulturoznawcę i eksploratora sudeckiego Jana Wieczorka, który pokaże Państwu miejsca ze wszech miar interesujące, jak i też dzikie i tajemnicze, a bywa, że całkiem świeżo odkryte... 

DZIKIE SUDETY

e-mail: d.sudety@gmail.com