Translate

poniedziałek, 18 kwietnia 2016

Jaskinie w kamieniołomie Śmierci i Silesia.



Zjazd do jaskini Równoległej

                    W pobliżu Podgórek i Wojcieszowa, znajduje się szereg nieczynnych wyrobisk, w których pozyskiwano staropaleozoiczne wapienie krystaliczne. Góry Kaczawskie są bowiem pasmem, w którym występują największe w polskich Sudetach powierzchnie skał węglanowych, gdzie łączna powierzchnia tych skał wynosi 10 km².

Skały węglanowe uwidaczniają się na powierzchni w postaci wzgórz np. Wapienna, Połom czy Miłek oraz spłaszczeń stokowych (półek krasowych), np. półki krasowe na stokach Barańca i Maślaka. 

Góry Kaczawskie - kamieniołom Silesia.
Jaskinia Równoległa-Pionowa.
Zagadnienie półki krasowej, jest dość ciekawe, zwłaszcza, że ujawnia nam, w jaki sposób woda przepływającą grawitacyjnie w dół stoku, natrafiając na skały węglanowe tworzy w nich zjawiska krasowe oraz dość oryginalne jaskinie. 

Kaczawski kras.
Kilka takich jaskiń znajduje się w nieczynnych dwóch kamieniołomach: kamieniołom Silesia i kamieniołom Śmierci. W obu nieczynnych już wyrobiskach oglądać można rozmaite pakiety skał, dzięki którym przez długie lata pozyskiwano tu surowiec do produkcji wapna i kamienia łupanego, o czym świadczą pozostałości po dawnych piecach wapiennych jak i też budynkach służących do innych celów. 

 Dojście do kamieniołomów.

Mateusz Janowiec i Jan Wieczorek w Silesi.
Do kamieniołomu Silesia wędrujemy najwygodniej z Wojcieszowa od skrzyżowania ulic Chrobrego i Robotniczej. Początkowo podążamy żółtym szlakiem turystycznym, który stąd biegnie do Przełęczy Komarnickiej. Asfaltową drogą, do użytkowanych wciąż wyrobisk w Połomie i do rozdroża trzech dróg (dwie drogi asfaltowe i jedna leśna). - W tym miejscu dokonujemy skrętu w prawo, kierując się w górę mijamy z boku wysypisko śmieci znajdujące się w jednym ze starych wyrobisk i kolejno dochodzimy do starego wapiennika w pobliżu, którego można zaparkować samochód. Dalej idąc na wprost, po przekroczeniu metalowego szlabanu, dochodzimy ścieżkami do głównego kamieniołomu Silesia, który posiada charakter głębokiego jaru, o wysokich ścianach zbudowanych ze skał węglanowych i skał zieleńcowych. 

Góry Kaczawskie - kamieniołom Silesia.

Ściany kamieniołomu, dla wprawnego oka są wręcz podręcznikowym przykładem profilu geologicznego półki krasowej, w której oglądamy, odsłonięte, ale jednak zniszczone w wyniku działania kamieniołomu, kanały krasowe ze szczelinami oraz zachowaną jaskinią Silesia. - W kamieniołomie Silesia oprócz marmuru występuje również dolomit i zieleniec (na kontakcie marmuru z zieleńcem występuje mineralizacja, spotykamy tu kalcyt oraz rudę żelaza m.in. magnetyt). 

Jaskinia Silesia.
Jaskinia Silesia jest trudno dostępna dla osób niemających pojęcia o eksploracji jaskiń. W żadnym wypadku nie powinny wchodzić też do niej osoby, które nie potrafią się asekurować i pokonywać bardzo stromo nachylonych stoków, o charakterze osuwającego się piarżyska. - Zwykłemu turyście polecam zabranie ze sobą lornetki, przez którą w najlepszy sposób będzie można obejrzeć szczegóły znajdujące się w stromych urwiskach kamieniołomu. - Obiekt powstały na półce krasowej znajduje się w połowie ściany lewej strony kamieniołomu.

Jaskinia Silesia.


 Na poziomie Silesi.
Jaskinia Silesia ma jedynie 15 metrów długości przy deniwelacji (różnica poziomu od okna otworu) 12,5 m (+9,5m, -3,0m). - Fizyczny wygląd jaskini świadczy o tym, że musiał być to obiekt o wiele dłuższy, jaskinia ta stanowi, bowiem „część środkowego poziomu krasowego- tj. horyzontu pozostałego po większym systemie rozpoczynającym się na wysokości 560m n.p.m. i 50m pod powierzchnia półki krasowej (Pulina 1977). Po pokonaniu otworu jaskini korytarz zwęża się ku górze (otwór jaskini ma charakter sztuczny, powstały przy eksploatacji wapieni). Namulisko jest, tu gliniaste z blokami skalnymi. Jaskinia jest widna do ok. 6m. niestety formy ozdoby krasowej zostały zdewastowane. 

 Kamieniołom Śmierci.

Grotołazi po eksploracji Jaskini Silesia, z kamieniołomu Silesia, mogą udać się do bliźniaczego łomu znajdującego się obok kamieniołomu Śmierci, w którym znajdują się dwie jaskinie: Jaskinia Śmiertelna i Jaskinia Równoległa Pionowa.   

Kamieniołom Śmierci.
Kamieniołom Śmierci, który znajduje się obok kamieniołomu Silesia nazwę swą wywodzi, od tego, iż w okresie II wojny światowej pracowali w nim więźniowie obozu Gross-Rosen (w kamieniołomie Niemcy wysadzili także wraz ze znajdującymi się w środku więźniami sztolnie eksploatacyjną, grzebiąc tym samym ludzi żywcem pod zwałami skał).  

Kamieniołom Śmierci.


 Jaskinia Śmiertelna.
Do kamieniołomu dochodzimy od wspomnianego wapiennika idąc najpierw do wlotu kamieniołomu Silesia, na którego początku skręcamy w prawo, wspinając się pod górę sztucznie usypaną kamienistą drogą. Po wejściu na górę osiągamy zalesioną płaszczyznę znajdującą się pomiędzy kamieniołomem Silesia i kamieniołomem Śmierci. – Turyści powinni tutaj uważać gdyż istnieje niebezpieczeństwo osunięcia się ze stoku w dół kamieniołomu i runięcia ok. 70 metrów w dół  podstawy kamieniołomu. - Dla turystów optymalnym byłoby wejście drogą pod górę i kontynuacja marszu leśną drogą przez sztuczną groblę, aż do znajdującego się po prawej stronie kamieniołomu, betonowego szybu, który można podziwiać z już wypłaszczonej krawędzi urwiska.

Ściana z wlotem Jaskini Równoległej- Pionowej w kamieniołomie Śmierci.


Jaskinia Śmiertelna znajduje się natomiast, po przeciwległej stronie kamieniołomu, podobnie zresztą jak Jaskinią Równoległą Pionową, której wlot znajduje się we wstępnej części pn.wsch. ściany kamieniołomu.

 Zjazd do Jaskini Śmiertelnej.
Do obu jaskiń nie ma dostępu bez użycia liny o długości 70-100m. Dla grotołazów w ścianie osadzono punkty zjazdowe i przepinkowe. - Ściany są tu kruche, osoby znajdujące się pod zespołem zjazdowym mogą być narażone na uderzenie kamieniem lub blokiem kamiennym.

Walenty Świderski zjazd i wejście do Jaskini Śmiertelnej.

Jaskinia Śmiertelna podobnie jak Jaskinia Silesia, jest obiektem powstałym na półce krasowej. Jej otwór znajduje się w środku ściany (50 m zjazdu), pod nieco wywieszonym fragmentem ściany. 

 W Jaskini Śmiertelnej.

Wejście do obiektu przez sztuczny, powstały w wyniku eksploatacji kamieniołomu otwór (pękniecie w skale). 

 Jadowity  pająk Meta meandri w Jaskini Śmiertelnej.
 
 Jaskinia Śmiertelna.
Po pokonaniu progu wejściowego osiągamy małą salkę, z której przez otwór wejściowy rozpościera się widok na znajdujący się po drugiej stronie betonowy szyb. 

Z wejściowej mini salki o poziomym charakterze, udajemy się pokonując zacisk do góry, gdzie kolejno osiągamy komin (tu liny poręczowe). Następnie ostrożnie wspinając się do góry pokonujemy szczeliny i przez kilka want dochodzimy do kolejnych owalnych kominów, które wymagają przewspinania.


 Jaskinia Śmiertelna.

 Zjazd w dół z obiektu.

W końcowym fragmencie jaskini oglądamy salkę ze zbrekcjonowanym kamienno-gliniastym stropem. - Jaskinia ma 24,5m długości, przy deniwelacji dodatniej 20,5 m. Namulisko jaskini jest dość suche. W całym obiekcie obserwuje się liczną populacje jadowitych gatunków pająków Meta menardi.  

 Wyjście z kamieniołomu Śmierci.
Po wyjściu z obiektu, z części przyotworowej kontynuujemy zjazd w dół ściany przez ok. 20m. 

Wyjście z kamieniołomu kamienistym piarżyskiem w kierunku płaszczyzny pomiędzy kamieniołomem Śmierci i Silesią.  

 Kamieniołom Śmierci - Jaskinia Równoległa-Pionowa.

Druga z jaskiń w kamieniołomie śmierci - Równoległa Pionowa, jest równie wymagająca pod względem eksploracji.

 Mateusz Janowiec zjazd do Jaskini Równoległej - Pionowa.

Zjeżdżamy doń z urwiska przez ok. 60m. Otwór stanowi pęknięcie szczeliny, do którego dostajemy się po wykonaniu lekkiego wahadła. W jaskini na wstępie oglądamy małą salkę wypełniona gliniano-błotnistym namuliskiem.

 Jaskinia Równoległa-Pionowa.

 Jaskinia Równoległa-Pionowa.
Charakterystycznym elementem dla jaskiń krasowych powstałych pod powierzchnia półki krasowej jest kombinacja chodników horyzontalnych poziomych z pionowymi  szczelinami - kominami  skierowanymi ku powierzchni półki krasowej.

Również jaskinia Równoległa Pionowa ma charakter szczelinowy o deniwelacji dodatniej. Dojście do końca tej rzadko odwiedzanej jaskini prowadzi przez szczelino-komin mający kilkanaście metrów długości. Z jaskini w dół kamieniołomu zjeżdżamy przez ok. 20m wysokości. Wyjście na zewnątrz kamieniołomu identyczne jak w przypadku Jaskini Śmiertelnej.



Jan Wieczorek
Foto: Jan Wieczorek, Mateusz Janowiec, Walenty Świderski.

piątek, 8 kwietnia 2016

Sudecka piramida Klíč (759m n.p.m.)




Klíč (759m n.p.m.).

         Lužické hory - Góry Łużyckie od 1976 roku są parkiem krajobrazowym: CHKO „Lužické hory” o powierzchni 2651 km². Najwyższym szczytem Gór Łużyckich jest Luž (793m n.p.m.),
Najpiękniejsze gołoborza w Górach Łużyckich znajdują się na wyizolowanym stożku powulkanicznym, położonym koło miasta Nový Bor, w bezpośredniej bliskości miejscowości Svor.
Klíč (759m n.p.m.).
Góra Klíč (759m n.p.m.) jest bez wątpienia jednym z najpiękniejszych szczytów w całych Sudetach, ten majestatyczny szczyt podcięty jest, bowiem przez 60 metrowe urwisko skalne, pod którym znajdują się rozległe gołoborza. W piękną pogodę ujrzymy również z wulkanicznego Klíča najpiękniejszą panoramę w Górach Łużyckich z dziesiątkami innych stożków wulkanicznych, tworzących jedyny w swoim rodzaju krajobraz.
 Klíč panorama w kierunku Ralskiej pahorkatiny.
Szlaki w obrębie Klicza.

Na wycieczkę na osławiony w Czechach, a nieznany w Polsce Klíč najlepiej jest się wybrać podczas ładnej pogody, w czasie, gdy panuje duża przejrzystość powietrza, wówczas będziemy mogli z wierzchołka szczytowego ujrzeć jedyną w swoim rodzaju panoramę dawnych wierzchołków wulkanicznych, zaliczanych zarówno do Sudetów (wulkany Gór Łużyckich), jak i wzniesienia Ralskiej pahorkatiny i Kokořínska oraz do obszaru Czeskiego Średniogórza (České středohoří), które to pasma zbudowane są głównie ze skał bazaltowych i fonolitów wieku trzeciorzędowego.

Góra Klicz w pobliżu Nowego Boru.
Z Polski w rejon Klíča, najszybciej można dojechać podróżując własnym środkiem transportu od strony Bogatyni w kierunku czeskiego miasta Hrádek nad Nisou, kolejno należy drogą nr. 25 z Hradka przez Horni Sedlo kierować się do wsi Rynoltice i dalej już przez Jablonné v Podještědí drogą nr. E-422 jechać w kierunku Nowego Boru; przy czym aby dotrzeć na górę Klíč, musimy kilka kilometrów przed Nowym Borem, zjechać z drogi E-422 i skręcić w prawo na miejscowość Svor przy drodze nr.9. – Druga opcja, którą poniżej opisuje, to parkowanie auta przy rozjeździe z E-422 z podrzędną drogą prowadzącą do centrum Nowego Boru, gdzie prowadzi już szlak niebieski na Klíč.

 Klíč góra o kształcie piramidy.
 Svor.
Podejście od strony Svoru na Klíč, szlakiem czerwonym jest bardzo strome i po wyjściu z miejscowości prowadzi monotonnie lasem, aż do skrzyżowania z innymi bardziej atrakcyjnymi szlakami. - W Svorze znajduje się stacja kolejowa wraz z restauracją.

Niebieski szlak na Klíč.
Druga opcja od rozjazdu na Nový Bor, choć w pierwszej fazie nieatrakcyjna, to po odejściu od ruchliwej drogi daje możliwość dość łagodnego zdobycia szczytu i podziwiania jego widoku od strony urwiska i znajdującego się poniżej gołoborza. Szlakiem niebieskim, najpierw przez las z odsłaniającym się widokiem na Klíč podchodzimy łagodnie do źródełka z woda pitną i rozdroża rozcestníka v sedle pod Klíčem, gdzie napotykamy szlak czerwony z Nowego Boru do Svoru.
 Szlaki w obrębie góry i strefa odpoczynku Kamziczi Studzianka.

 Podejście na Klíč.
Na szczyt Klicza idziemy najpierw szlakiem czerwonym, z którego odbijamy w prawo w krótki szlak łącznikowy, poprowadzony serpentynami na wierzchołek. W górnym odcinku ścieżka jest bardzo urokliwa oglądamy ciekawą roślinność i odsłaniające się widoki na Góry Łużyckie. 

Niezalesiona kulminacja szczytowa zbudowana jest ze skały wulkanicznej. Miejsce, to ma wyjątkowo eteryczny charakter, a przebywanie na szczycie kojarzy się z wejściem na szczyty tatrzańskie, gdzie często oglądamy widoki w kącie 360 stopni. 

Klíč widok w stronę Gór Łużyckich.
 Dawny schron na szczycie.
Klíč jest wyjątkową górą, także dla alpinistów, którzy jako pierwsi w roku 1893, wytyczyli na ten szczyt ścieżkę, którą wędrują po dziś dzień także i turyści. Od roku 1908 na górze stała chata wzniesiona przez Cvikovski Mountain Club, jednakże budowla ta w okresie II wojny światowej uległa zniszczeniu.

Po obejrzeniu pięknej panoramy schodzimy z Klíča szlakiem łącznikowym, od którego, jeśli jesteśmy sprawni możemy odejść w lewo, w pojawiającą się nikłą ścieżkę prowadzącą wzdłuż ścian potężnego urwiska.
Klíč urwisko skalne.

Wulkaniczne ściany mają tu do kilkudziesięciu metrów wysokości, takie gabaryty oczywiście stały się atrakcją dla wspinaczy, którzy wyznaczyli i ubezpieczyli tutaj szereg dróg wspinaczkowych o różnym stopniu trudności.  

Klíč urwisko skalne.
 Klíč lodospady.
Obecnie należy pamiętać, że góra Klíč, wydzielona jest, jako rezerwat przyrody i każda nowa ingerencja ludzka w stan otoczenia i przyrody, wymaga rozeznania oraz konsultacji z odpowiednimi organami. 

Przejście pod ogromnymi zachodnimi ścianami Klíča, dostarcza wiele niezapomnianych wrażeń, potężne ściany są na tyle wywieszone, iż nie pozwalają od dołu dojrzeć końca ściany. W okresie zimowym dzięki temu, że ściany Klíča posiadają różne kąty nachylenia, tworzą się tu  jedne z najładniejszych w Sudetach cudowne jęzory i kurtyny lodospadów. 


Klíč zerwy skalne i Kamenné moře.

Podążając wąską ścieżką od podstawy urwiska wchodzimy w kolejną niesamowitą atrakcję tej góry nazywaną przez Czechów „Kamenné moře”. Oglądamy tu potężne osuwające się po stromym stoku gołoborze, składające się z milionów kamieni i bloków skalnych, zerodowanych w okresie zlodowacenia i odspojonych od głównej partii urwiska.

Klíč ścieżka przez Kamenné moře.
Rezerwat Klíč.
W czasie zejścia przez gołoborze powinniśmy trzymać się ściśle wyznaczonej ścieżki, gdyż pokonywanie tego terenu z racji osuwających się z pod stóp kamieni nie należy do najłatwiejszych i łatwo tu o skręcenie nogi.

Po dojściu do strefy odpoczynkowej ze źródełkiem, w orientacji powrotnej wracamy szlakiem niebieskim do punktu wyjścia, skąd można pojechać do Nowego Boru na zwiedzanie miasta lub nieco dalej do miejscowości Kamenický Šenov, na zwiedzanie wulkanicznego cudu geologicznego Panská skála.  

Jan Wieczorek 
Foto: Jan Wieczorek i Lužické hory net.