Translate

czwartek, 28 sierpnia 2014

Jaskinia Kontaktowa i mit Platona




Platon.
   W Masywie Śnieżnika oprócz największej Jaskini Niedźwiedziej, występują też i mniejsze obiekty jaskiniowe, które w świadomości ogólnej raczej nie funkcjonują. Masyw Śnieżnika i wchodzące w jego skład Krowiarki, ciągnące się niemal w pobliże Kłodzka, budują rozmaite rodzaje skał, w tym i skały osadowe (wapienne i marmury). 

 Topo jaskini.
Jaskinia Kontaktowa, której wlot znajduje się na stokach góry Janowiec (883m n.p.m.) położona jest w bezpośrednim pobliżu Starej Morawy i popularnego Kletna, myliłby się jednak ten, kto uważałby, że miejsce to jest znane przewodnikom czy nawet zabłąkanym turystom. Góra Janowiec (Schindler-Koppe), pozostaje na uboczu i przez, to skałki i sztuczne wyrobiska XIX-wiecznego kamieniołomu, sztuczne groty i naturalna Jaskinia Kontaktowa pozostają terenem dzikim i ogólnie nierozpoznanym, takim gdzie jedynie docierają grotołazi, naukowcy czy eksploratorzy, raczej nie naruszający pierwotnego stanu otoczenia.

 Sztuczne groty w skałach przy Jaskini Kontaktowej.
Orientacja dojścia do Jaskini Kontaktowej, jest nieco skomplikowana, choć w opisach znajdujących się w speleo-przewodnikach mogłoby wydawać się inaczej. Wiąże się, to oczywiście z pracami leśnymi, gdzie dotychczasowe ścieżki leśne są dodatkowo poprzecinane nowymi duktami leśnymi tudzież rynnami powstałymi przy transporcie drzew w dół stoku. 

 Skały na Janowcu i wlot do Jaskini Kontaktowej.
Zatem najlepiej będzie, gdy naszą eksplorację zaczniemy w Starej Morawie, gdzie znajduje się odgałęzienie drogi wiodące z tej wsi w kierunku kamieniołomu na Krzyżniku (701m n.p.m.). Podążając tą drogą powinniśmy zatrzymać się mniej więcej w środku trasy, pomiędzy Starą Morawą, a Krzyżnikiem i dalej wedle mapy zorientować się na odejście już pieszo w stronę lewą, to jest na południowo-wschodnie stoki góry Janowiec. - Od wspomnianej szosy, wędrujemy przez małą polankę w kierunku lasu, aby następnie, gdzie młody las przechodzi w starodrzew piąć się w prawo dość stromo w górę, aż do napotkania terasów wyrobiskowych dawnego kamieniołomu, od których blisko już jest do skałek, w których znajdują się sztuczne groty oraz wlot Jaskini Kontaktowej (ścieżka edukacyjna poprowadzona jest powyżej jaskini).

Skały na Janowcu.
Pod względem technicznym Jaskinia Kontaktowa należy do obiektów, gdzie będziemy musieli nieco się poczołgać, także bez wytrenowania i odpowiedniego wyposażenia w odpowiedni ubiór: kalosze (jaskinia jest mokra), kask i światło, nie powinniśmy w żadnym razie wchodzić do środka jaskini. Już na starcie widzimy, że namulisko jaskini jest mocno rozwodnione i przyjmuje konsystencje błotno-skalnej brei (osady typu zwietrzelinowego i żwiry allochtoniczne przetransportowane z powierzchni), dlatego łatwo jest tu, zwłaszcza w środku jaskini o wpadnięcie w poślizg, jednak używanie liny w obiekcie jest zgoła niepotrzebne.  

 Sztuczne groty w skałach przy Jaskini Kontaktowej.
Jaskinia Kontaktowa jak nazwa wskazuje utworzyła się w wapieniach krystalicznych na kontakcie z łupkami łyszczykowymi. Możemy na jej przykładzie prześledzić jak ze względu na różnice geologiczne oraz dzięki wodom przepływowym odwadniającym powierzchnię stokową i wpływającym, na kontakcie w głąb soczewki marmuru, doszło do powstania podziemnych próżni i korytarzy. Strop jaskini budują łupki łyszczykowe, natomiast pod nogami w spągu i po bokach otaczają nas marmury.

 Jaskinia Kontaktowa.
Do wnętrza jaskini liczącej sobie ok 119m, wchodzimy dość niskim otworem (o wysokości 0,6 m i szerokości 2,8 m) czołgając się, ku korytarzowi 9m dł. o łukowym stropie i szer. około 4-5m i wys. 2-3m. Jest, to miejsce gdzie namulisko jest dość grząskie (brejowate), na twarz niekiedy może lać się nam ściekająca ze stropu woda („deszcz jaskiniowy”), jeśli bierzemy ze sobą sprzęt do filmowania lub fotografowania, trzeba go odpowiednio zabezpieczyć przed wodą i brudem.

 Jaskinia Kontaktowa.
Po przejściu przewężenia i wejściu do Sali Marmitowej  jaskinia staje się bardziej obszerna (długość sali 5 m i szerokość dochodzącą do 4,4 m), można się już bardziej wyprostować, (wysokość ok. 1,7m), jednakże należy być ostrożnym, ze względu na grząski i śliski spąg, powstały z łupków odpadłych od stropu i żwirów naniesionych korytarzem. W centralnej części Sali Marmitowej znajduje się kilka marmitów, od których, ten fragment jaskini wziął swoją nazwę.

Jaskinia Kontaktowa.
 
Jaskinia Kontaktowa.
Kolejno z Sali Marmitowej, przez próg przedostajemy się nadal w dół. Początkowo nie odchodzimy w boczne odgałęzienia (Korytarza Nowego), a przyglądamy się uważnie budowie jaskini, która wraz z biegiem w dół coraz bardziej staje się jaskinią krasową. Niestety szata naciekowa jest tu bardzo skromna, jednakże uwagę przyciągają marmurowe ściany z pięknym rysunkiem linii ciągnących się wzdłuż zapadania jaskini oraz ślady przepływu wód (marmity i korytarze).

Jaskinia Kontaktowa.
Sala Marmurowa, bo tak nazywa się miejsce w głównym ciągu, od której odchodzą korytarze w bok i do najniższego punktu jaskini (-23m), robi wrażenie miejsca tajemniczego, w którym panuje mikroklimat zawilgoconej jaskini, w której dobrze się oddycha i w której gdy stąpamy słychać niemal sklejane z podłożem (tu nieco gliny w spągu) odgłosy eksploracji, czasem przełamane piskliwym „wrzaskiem” bytujących tu nietoperzy. W takich okolicznościach przyrody, mogą nam się nasunąć analogie odnoszące się do rozmaitych mitów, w których, to pierwotne ludy formowały swoje kosmogonie i wierzenia. 

Jaskinia Kontaktowa.
 
Jaskinia Platona.
Groty i jaskinie odegrały znaczną role w rozwoju ludzkości. W paleolicie, neolicie oraz w dalszych epokach, podziemia stawały się strefami sacrum, sanktuariami tudzież świątyniami zamieszkanymi przez bóstwa i duchy lub  też  cmentarzyskami czy miejscami odosobnienia dla adeptów przechodzących przez kolejne etapy życia i wtajemniczenia.

Jednym z najciekawszych mitów traktujących o jaskiniach jest platoński mit o jaskini, przedstawiony w dialogu Platona pt.: „Politea”. W tym ciekawym alegorycznym ujęciu rzutującym  m.in. ideowo na rozwój kina, jaskinia staje się obrazem rzeczywistości tego świata, w której to jaskini - świecie doczesnym, przebywają ludzie skrępowani łańcuchami (sprawy krępujące ducha), oglądający jedynie cienie prawdziwej rzeczywistości, odbijane jak na ekranie na ścianach  i stropie jaskini

 Homo Videns.
Platon poddał myśl, iż dla ludzkości – człowieka idealnym rozwiązaniem byłoby, zerwanie ze światem skrępowania i odwrócenie się do źródła światła (dojście do istoty rzeczy), tak, aby nie oglądać przez całe życie jedynie cieni idei, które dla większości znajdującej się w „świecie-jaskini” (od narodzin do śmierci), bywają niemal jak w filmie projektowane na ścianach (rola współczesnych mediów i tożsamości medialne – homo videns).
 
Jaskinia Kontaktowa.
Z Sali Marmurowej Jaskini Kontaktowej, koniecznie powinniśmy odejść do Korytarza Kolorado, gdzie napotykamy ciekawy przekrój w postaci wydłużonej soczewki. Do połowy wysokości tworzą go dobrze wymyte ściany z marmurów, powyżej z łupków łyszczykowych. Korytarz (około 3m wys., w połowie wysokości około 2m szer.) przechodzi się zapieraczką nad dnem, gdyż jest ono zbyt wąskie (wchodzi pojedyncza noga). Po dojściu do końca korytarza wracamy z powrotem do głównego ciągu. W końcowej partii Sali Marmurowej znajduje się jeziorko ze stagnującą wodą, w tym miejscu występują osady gliniaste i gromadzi się woda przesączająca się ze stropu w postaci „deszczu jaskiniowego”.

/Jan Wieczorek/
Foto: Jan Wieczorek i zdjęcia  i rysunki z Internetu. 


Bibliografia: M.Pulina - "Jaskinie Sudetów. M.Staffa - Słownik geografii turystycznej Sudetów (T.16.).

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz